Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS)

Zespół napięcia przedmiesiączkowego daje się we znaki nie tylko kobietom. Niejednokrotnie takie zmiany nastroju dotkliwie odczuwają również partnerzy, zaniepokojeni zachowaniem kobiety. Szacuje się, że problem dotyka niemal 70% kobiet w wieku rozrodczym. Czym tak naprawdę jest PMS i co możesz zrobić, aby złagodzić jego obiawy?

Pierwsze wzmianki na temat dolegliwości okołomiesiączkowych pojawiły się już w zapiskach pochodzących ze starożytnej Grecji. Zaburzenia te, jako jednostka chorobowa, zostały przedstawione w 1931 roku, natomiast w 1953 roku określono je jako Zespół Napięcia Przedmiesiączkowego (PMS - premenstrual syndrome).

Przyczyny PMS

Zagadka PMS’u nie jest jeszcze do końca wyjaśniona. Istnieje wiele teorii, ale żadna z nich jednoznacznie nie wyjaśnia problemu. Pojawia się podejrzenie, że dolegliwości występujące przed miesiączką wywoływane są interakcjami zachodzącymi między hormonami płciowymi, a przekaźnikami w układzie nerwowym (neurotransmiterami). Same wahania hormonalne także wpływają na nasilenie objawów, ale, gdyby tylko to odpowiadało za pojawienie się PMS’u, każda z nas cierpiałaby w podobnym stopniu.

Objawy PMS

Zespół napięcia przedmiesiączkowego pojawia się się po owulacji, zazwyczaj około tygodnia przed spodziewaną miesiączką. Typowe objawy obejmują zarówno sferę emocjonalną, jak i sferę fizyczną (objawy somatyczne).

Mnogość objawów przedmiesiączkowych jest ogromna i utrudnia jednolite określenie tej jednostki chorobowej. Za najistotniejsze uznaje się wahania nastroju oraz efekty gromadzenia wody w organizmie.

Objawy ze strony naszej psychiki:

• złość i nadmierna irytacja (niewspółmiernie do sytuacji),
• napięcie psychiczne,
• zaburzenia o charakterze depresyjnym,
• niekontrolowane wybuchy płaczu,
• przewrażliwienie,
• wahania nastroju. 

Objawy somatyczne:

• zmęczenie,
• obrzęki,
• przybieranie na wadze,
• wypryski,
• zaburzenia snu (zarówno bezsenność jak i nadmierna senność),
• zmiany łaknienia (zazwyczaj nadmierne łaknienie).

O wiele poważniejszą odmianą PMS jest przedmiesiączkowy zespół dysforyczny (PMDD - Premenstrual Dysphoric Disorder), który dotyka kilka procent kobiet w okresie rozrodczym. Jego objawy w sferze psychicznej często uniemożliwiają kobiecie normalne funkcjonowanie. Konieczna jest wtedy wizyta u lekarza i wdrożenie leczenia.

Diagnoza

Ocena dolegliwości przysparza sporo problemów. Za najtrafniejszą ocenę uznaje się analizę wpisów z tzw. dzienniczka menstruacyjnego. Jego prowadzenie zalecane jest kobietom, których comiesięczne zaburzenia skłaniają do wizyty u lekarza. Do wykonania takiej analizy potrzebny jest jedynie kwestionariusz oraz sumienność pacjentki. Codziennie określa ona nasilenie poszczególnych objawów. Jeśli pojawiają się one cyklicznie, przed każdą kolejną miesiączką oraz trwają przez 7 do 10 dni przed wystąpieniem krwawienia, diagnoza zespołu napięcia przedmiesiączkowego jest bardzo prawdopodobna.

Aby rozpoznać PMS konieczne jest stwierdzenie:

• obecności typowych objawów na 5 dni przed wystąpieniem miesiączki przez 3 kolejne cykle,
• zaniku objawów po nie więcej niż 4 dniach od ustania krwawienia,
• objawów zaburzających codzienne obowiązki.

A może to nie jest PMS?

Niektóre choroby, zaburzenia hormonalne mogą mieć objawy podobne do PMS, dlatego postawienie takiej diagnozy musi być poprzedzone wykluczeniem innych problemów. Za najistotniejszą różnicę należy uznać cykliczność dolegliwości, która w innych chorobach raczej nie występuje.

Z czym można pomylić PMS?

• z depresją,
• z chorobą nerek lub wątroby,
• z zespołem przewlekłego zmęczenia,
• z niedoczynnością tarczycy,
• z zespołem jelita drażliwego.

PMS

Regularne, umiarkowane ćwiczenia fizyczne łagodzą napięcie, usprawniają pracę jelit oraz poprawiają kondycję Twojego ciała. Zadbaj o spacery, codzienną gimnastykę. Choć w pierwszych dniach wdrażania nowego stylu życia możesz mieć trudności z mobilizacją, to z każdym następnym podejściem poczujesz lekkość ciała i świeżość umysłu. Pamiętaj, że dieta ma ogromne znaczenie w regulacji czynności Twojego ciała. Pij niegazowaną wodę mineralną i wystrzegaj się wszelkich napojów bogatych w kofeinę (kawa, herbata, napoje energetyzujące). W te nieco trudniejsze dni potrzebujesz dużo energii, ale dostarczaj jej w postaci świeżych warzyw i owoców. Sód zwiększa gromadzenie wody w organizmie. Może to nasilać tkliwość piersi. Wyeliminuj słone potrawy z diety (nie dosalaj!). Palenie ma liczne udowodnione niekorzystne działania. Jednym z nich, choć nie najgroźniejszym, jest nasilenie objawów PMS'u. Okazuje się, że alkohol także nie jest Twoim sprzymierzeńcem w utrzymaniu równowagi emocjonalnej w okresie przedmiesiączkowym, postaraj się ograniczyć jego spożycie.

Leczenie PMS

Jeśli wprowadzenie prawidłowo zbilansowanej, ubogiej w sód diety oraz zmiana stylu życia nie przynosi oczekiwanej poprawy, medycyna oferuje broń większego kalibru. Istnieje cały szereg leków, które zmniejszają dolegliwości zespołu napięcia przedmiesiączkowego.

Suplementy diety

Naukowcy przebadali cały szereg suplementów diety, ale dla większości z nich nie znaleziono miejsca w leczeniu PMS’u. Tylko niektóre korzystnie wpływają na redukcję objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego.

Udowodnione korzystne działanie mają:

• Wapń (1000 mg/dobę)
• Magnez (400 mg/dobę)
• Mangan (6 mg/dobę)
• Witamina E (400 IU/dobę)

Antykoncepcja hormonalna

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej hamuje owulację. Tabletki antykocepcyjne ograniczają wahania stężenia hormonów oraz redukują objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego, ale nie dotyczy to wszystkich kobiet. Warto pamiętać, że antykoncepcja hormonalna może czasami nasilać objawy PMS.

Leki moczopędne

Powodująca tkliwość piersi retencja wody, uczucie pełności i obrzmienia jest jednym z częściej zgłaszanych problemów. Jeśli ograniczenie soli oraz cukrów prostych w diecie nie zmniejsza dolegliwości, można wtedy wdrożyć leki moczopędne.

Leki przeciwdepresyjne

Ta grupa leków pomaga w redukcji objawów depresyjnych oraz zaburzeń nastroju. Czasami zaleca się stosowanie tej terapii tylko w okresie poowulacyjnym, ale udowodniono, że mają one wtedy ograniczone działanie.

Medycyna w wielu przypadkach może pomóc w pozbyciu się nieprzyjemnych dolegliwości, znacznie pogarszających komfort życia. PMS należy do grupy takich chorób, ale może być skutecznie leczony.